Nhóm 1: Phương pháp cai nghiện không dùng thuốc

1. Phương pháp cai khô

  • Phương pháp cai khô là phương pháp cai nghiện ma túy thô sơ nhất và cũng được phát hiện sớm nhất trên thế giới. Khi cai nghiện bằng phương pháp này, người nghiện sẽ bị nhốt lại trong trại cai nghiện và cô lập với bên ngoài, bị buộc phải ngừng hoàn toàn việc sử dụng chất ma túy dù bệnh nhân lên cơn vật vã, kêu la.
  • Đối tượng áp dụng: Những người nghiện nhẹ, mới nghiện và những người có quyết tâm cao.
  • Ưu điểm: Cắt cơn nghiện sau 7-10 ngày, không tốn kém nhiều chi phí. Phương pháp này đã được thực hiện thành công ở một số nước như Indonesia, Malaysia, Brunei… Tại đây, người nghiện ma túy được đưa vào các trại cai nghiện và họ bắt buộc phải khép vào kỷ luật sắt của quân đội, lao động nặng và học tập mỗi ngày. Quá trình cai nghiện kéo dài trong khoảng 2-3 nǎm giúp người bệnh không còn lệ thuộc ma túy và có thể tái hòa nhập cộng đồng.
  • Nhược điểm: Sử dụng phương pháp này, cơn nghiện sẽ giảm dần sau 7-10 ngày tuy nhiên di chứng lại kéo dài suốt 2-3 tháng. Trong khoảng thời gian này, gười cai nghiện sẽ có các triệu chứng như mệt mỏi, mất ngủ, đau nhức cơ xương, chán ăn, buồn nôn… Ngoài ra, theo đánh giá của các chuyên gia, tỷ lệ tái nghiện khi người nghiện sử dụng phương pháp này cũng rất cao. Nguyên nhân là do họ chỉ chú trọng đến việc cắt cơn mà không giải quyết được gốc rễ vấn đề tâm lý người nghiện và những hỗ trợ sau cai nghiện ma túy

2. Phương pháp thùy miên

3. Phương pháp phẫu thuật thùy trán

4. Phương pháp điện châm

  • Phương pháp 2,3,4 thực tế không được sử dụng nhiều, Do hiệu quả điều trị không cao, chi phí tốn kém và khó triển khai.

Nhóm 2: Phương pháp cai nghiện có dùng thuốc

5. Phương pháp dùng thuốc đối kháng

  • Đây là phương pháp dùng chất NaItrex0ne 50mg (thuốc Nodict) để điều trị duy trì hỗ trợ chống tái nghiện các chất dạng thuốc phiện.
  • Đối tượng áp dụng: Tất cả các đối tượng nghiện ma túy dạng thuốc phiện.
  • Ưu điểm: Phương pháp này có ưu điểm là làm cho người nghiện có cảm giác chán ghét chất ma túy, làm giảm hoạc mất hẳn tác động chả chất ma túy đến hệ thần kinh, khiến người nghiện không còn thích thuốc.
  • Nhược điểm: Khi dùng các loại thuốc này, nếu người bệnh vẫn cố tình sử dụng ma túy sẽ tạo ra một số tác dụng phụ như táo bón, độc gan, thận, đặc biệt là khả năng sốc thuốc cao gây nguy hiểm đến tính mạng. Do vậy, khi cai nghiện ma túy bằng phương pháp này, bệnh nhân cần được hướng dẫn, theo dõi sát sao để tránh những nguy cơ, rủi ro không cần thiết.
  • Thực tế thuốc NaItrex0ne 50mg (thuốc Nodict) có tác dụng chống tái nghiện rất tốt. Thuốc được sử dụng ngay sau khi cắt cơn 5-7 ngày.

6. Phương pháp điều trị bằng chất thay thế

  • Phương pháp này còn gọi nôm na là “lấy độc trị độc” bằng cách dùng các chất gây nghiện tổng hợp có tác dụng kéo dài và độc tính thấp hơn để thay thế thuốc phiện, ví dụ như methadon, lacetyl methadon và propoxyphen… trong đó, methadone là loại thuốc chính đã và đang được sử dụng rộng rãi để cai nghiện bằng phương pháp thay thế.
  • Đối tượng áp dụng: Những bệnh nhân không có ý chí cao, không cai được thuốc.
  • Ưu điểm: Methadone có giá thành rẻ, tăng liều cũng chậm hơn và khi lên cơn nghiện thì người bệnh cũng ít chật vật hơn.
  • Nhược điểm: Đây là biện pháp “uống thuốc độc giải khát” nên hoàn toàn không thể cai nghiện triệt để và cũng không phải cai nghiện ma túy đích thực. Sử dụng phương pháp này như con dao hai lưỡi, chỉ là chuyển từ loại chất nghiện này sang chất nghiện khác và không thể kéo dài.

7. Phương pháp cai dần

  • Đây là phương pháp giảm dần liều lượng ma túy và kéo dài thời gian giữa các cơn nghiện trong khoảng thời gian từ 13-30 ngày, đồng thời tăng cường thuốc bổ và thuốc an thần để hỗ trợ điều trị.
  • Ưu điểm: Người bệnh thích nghi dần, cơn nghiện giảm từ từ, không vật vã như phương pháp cai khô.
  • Nhược điểm: Tỷ lệ cai nghiện thành công quá thấp, vẫn phải sử dụng ma túy, thời gian cắt cơn kéo dài và tỷ lệ tái nghiện cao.

8. Dùng các thuốc hướng tâm thần

  • Khi sử dụng phương pháp này, người bệnh sẽ được sử dụng các loại thuốc giảm lo âu, thuốc an thần kinh và các thuốc chống trầm cảm để cắt cơn trong khoảng từ 7-10 ngày.
  • Đối tượng áp dụng: Mọi đối tượng nghiện ma túy
  • Ưu điểm: Phương pháp này có ưu điểm là đơn giản, rẻ tiền, dễ áp dụng.
  • Nhược điểm: Sử dụng các thuốc hướng tâm thần có thể khiến bệnh nhân gặp nhiều tác dụng phụ như vật vã nhiều, các triệu chứng dị cảm, rối loạn tiêu hóa và tác động xấu đến tâm lý người bệnh.

9. Dùng các chất không gây nghiện để cắt cơn nghiện

  • Ma túy được xếp vào dạng thuốc độc nên có thể khiến người bệnh nhiễm độc và tạo ra một số triệu chứng, nhất là phản ứng ở hệ tiêu hóa như nôn mửa, ỉa chảy, co thắt dạ dày, mất ngủ… Phương pháp dùng các chất không gây nghiện để cắt cơn nghiện là việc sử dụng một số loại thuốc để điều trị những phản ứng này.
  • Đối tượng áp dụng: Mọi đối tượng nghiện ma túy.
  • Ưu điểm: Giá thành thấp, giúp bệnh nhân giảm bớt cơn vật vã, trấn tĩnh tinh thần.
  • Nhược điểm: Tỷ lệ thành công thấp, thời gian dài và tỷ lệ tái nghiện cao.

10. Sử dụng thuốc Đông y

  • Là việc sử dụng các loại thuốc đông y từ thảo dược có tác dụng làm giảm cơn nghiện để điều trị cho bệnh nhân.
  • Đối tượng áp dụng: Mọi đối tượng nghiện ma túy.
  • Ưu điểm: Các loại thuốc Đông y có nguồn gốc từ thảo dược do vậy có tính an toàn cao, ít độc và ít tác dụng phụ. Thuốc Heantos 4 có hiệu quả tất tốt trong hỗ trợ cắt cơn nghiện ma túy, quá trình cắt cơn êm dịu, giúp bình ổn các triệu chứng của hội chứng cai, như là triệu chứng dị cảm và thèm ma túy. Thuốc đã qua thử nghiệm 3 giai đoạn, được cấp phép và chứng nhận của Bộ y tế sử dụng trong cơ sở cai nghiện ma túy.
  • Nhược điểm: Một số loại thuốc Đông y vẫn chưa thực hiện được nghiên cứu và cơ chế tác dụng của chúng. Hiện nay thuốc Đông y đã được Bộ Y tế cấp số đăng ký cho phép lưu hành trong các trung tâm cai nghiện đó là thuốc cai ngiện Heantos 4.

Nhóm 3: Phương pháp tư vấn tâm lý, tình cảm

11. Sử dụng ngôn ngữ tình cảm

12. Phương pháp cai nghiện bằng cách luyện tập, thư giãn và tự ám thị

  • Phương pháp này thực tế ít được sử dụng, do hiệu quả không cao
  • Trên đây là bài tổng hợp những phương pháp cai nghiện ma túy phổ biến nhất hiện nay tại cả Việt Nam và trên thế giới.